Mỗi năm mới đến, tôi lại thấy rất nhiều người – trong đó có cả tôi của những năm trước – ngồi viết mục tiêu với một tâm thế rất… hào hứng.
Danh sách thường dài. Rất dài.
- Năm nay phải kiếm nhiều tiền hơn
- Năm nay phải học thêm kỹ năng mới
- Năm nay phải chăm chỉ, kỷ luật, thành công hơn năm cũ
Rồi sao nữa?
Khoảng sau Tết, hoặc cùng lắm là hết tháng 1, mọi thứ dần trở lại như cũ.
Mục tiêu vẫn nằm đó, nhưng người thực hiện thì… mệt.
Một thời gian dài, tôi từng nghĩ: “Chắc mình thiếu ý chí”.
Nhưng sau nhiều năm quan sát bản thân và cả những người xung quanh, tôi nhận ra một điều khác
Phần lớn chúng ta không thất bại vì lười, mà vì lập kế hoạch sai cách.
Vì sao 90% kế hoạch mục tiêu năm mới không đi đến cuối?
Nếu bạn từng bỏ dở mục tiêu, rất có thể bạn đã mắc ít nhất một trong những điều này:
- Nhầm lẫn giữa mong muốn và mục tiêu
- Đặt quá nhiều thứ phải làm trong cùng một năm
- Không biết mình đang cố gắng vì điều gì
- Trông chờ quá nhiều vào động lực
Chúng ta thường viết mục tiêu theo kiểu:
“Năm nay tôi muốn tốt hơn năm ngoái”
Nghe thì có vẻ tích cực, nhưng thực tế lại rất mơ hồ.
Và khi mơ hồ, não bộ sẽ luôn chọn con đường dễ hơn: trì hoãn.
Hiểu đúng bản chất của “mục tiêu” trước khi lập kế hoạch
Có một sự thật mà ít người nói thẳng:
Mục tiêu không phải để truyền cảm hứng.
Mục tiêu là để dẫn dắt hành vi mỗi ngày.
Nếu một mục tiêu không ảnh hưởng gì đến cách bạn sống, cách bạn làm việc hôm nay, thì nó chỉ là một điều ước được viết đẹp hơn mà thôi.
Trước khi viết bất kỳ mục tiêu nào cho năm mới, tôi thường tự hỏi mình 3 câu:
- Nếu đạt được điều này, cuộc sống của tôi sẽ khác đi thế nào?
- Nếu không đạt, cái giá tôi phải trả là gì?
- Tôi sẵn sàng đánh đổi điều gì cho mục tiêu này?
Nếu không trả lời được 3 câu hỏi trên, tôi sẽ chưa vội viết mục tiêu đó xuống.
Lập kế hoạch năm mới không chỉ xoay quanh công việc
Một sai lầm khác tôi từng mắc là:
Dồn toàn bộ mục tiêu vào sự nghiệp và tiền bạc
Cho đến khi nhận ra, dù công việc có tốt hơn, tôi lại:
- Ít thời gian cho gia đình
- Sức khỏe giảm
- Đầu óc lúc nào cũng căng
Từ đó, tôi bắt đầu chia mục tiêu theo 4 trụ cột chính của cuộc sống:
- Sự nghiệp – tài chính
- Sức khỏe – năng lượng
- Mối quan hệ – gia đình
- Phát triển bản thân – tinh thần
Mỗi trụ cột, tôi chỉ chọn 1 mục tiêu lớn cho cả năm.
Nghe có vẻ ít, nhưng chính điều đó giúp tôi không bị quá tải.
Đặt mục tiêu theo cách thực tế (không sáo rỗng)
Tôi không còn viết mục tiêu kiểu:
“Tôi sẽ chăm chỉ hơn”
“Tôi sẽ kỷ luật hơn”
Thay vào đó, tôi dùng một công thức đơn giản hơn rất nhiều:
Ví dụ:
- ❌ Tôi muốn viết nhiều hơn
- ✅ Mỗi ngày viết 500 chữ, tổng kết vào tối Chủ nhật
Khi mục tiêu gắn với hành vi cụ thể, não bộ không còn phải “suy nghĩ xem nên làm gì”, mà chỉ cần làm hoặc không làm.
Từ mục tiêu năm → kế hoạch hành động
Một năm là quá dài để giữ động lực, nên tôi luôn chia nhỏ:
- Mục tiêu năm → 4 quý
- Mỗi quý → 1–2 ưu tiên chính
- Mỗi tháng → việc bắt buộc, việc nên làm, việc có thể bỏ
Tôi không cố nhồi nhét mọi thứ vào một thời điểm.
Thay vào đó, tôi chấp nhận rằng:
Có những giai đoạn chỉ cần giữ nhịp, không cần bứt phá.
Động lực không giữ bạn đi đến cuối – hệ thống mới làm được
Một trong những bài học “đắt giá” nhất tôi học được là:
Đừng trông chờ vào động lực.
Động lực là cảm xúc, mà cảm xúc thì lên xuống thất thường.
Thứ giữ tôi đi tiếp không phải cảm hứng, mà là:
- Thói quen nhỏ
- Việc theo dõi tiến trình
- Nhắc lại lý do bắt đầu
Có những ngày tôi làm rất ít, nhưng không bỏ hẳn.
Và điều đó tạo ra sự khác biệt lớn sau 1 năm.
Khi nào nên điều chỉnh mục tiêu?
Không phải lúc nào bỏ dở cũng là thất bại.
Nếu bạn:
- Liên tục kiệt sức
- Cảm thấy mục tiêu không còn phù hợp
- Hoàn cảnh sống thay đổi
Điều chỉnh mục tiêu là tự hiểu mình hơn, không phải yếu đuối.
Tôi từng điều chỉnh mục tiêu rất nhiều lần.
Nhưng điều quan trọng là: tôi không bỏ hẳn việc lập kế hoạch cho bản thân.
Còn bạn thì sao? Hãy chia sẻ với mình cách thiết lập mục tiêu cho năm mới của bạn nhé.
